De bende van Oss Het ware verhaal - Martin Schouten
Gedetailleerd verslag van criminele activiteiten in Noord Brabant begin vorige eeuw
De negen artikelen die journalist Martin Schouten in de Haagse Post schreef over de zaak Oss werden in 1982 in boekvorm uitgebracht. Met het verschijnen van de speelfilm De bende van Oss in 2011 werd hem gevraagd of hij zijn boek ‘De zaak Oss’ opnieuw wilde uitgeven. Dat werd een volledig herschreven en aangevulde versie, die net als de film de titel De bende van Oss meekreeg.
Deze bende, ook wel bekend als de bende van Toon de Soep, teisterde in de jaren dertig van de vorige eeuw een groot stuk van Noord Brabant met diefstallen, roofovervallen en moorden. Toen de plaatselijke politie geen kans zag om afdoende tegen deze terreur op te treden, werd een groep marechaussees in Oss gestationeerd. Deze militairen zorgden ervoor dat de bende, met handlangers erbij ruim zeventig personen, wordt opgespoord en opgepakt.
Dat er behalve het opereren van deze criminele organisatie nog veel meer mis was in en rond Oss, werd óók door de marechaussee in kaart gebracht. De auteur noemt deze affaire de bende van Jan Koek. Bij dit speurwerk bleef het, want corruptie van overheidsdienaren, zwendel van een notaris en een bankier, de aanranding en verkrachting van vrouwelijk personeel door een fabrieksdirecteur en de stelselmatige misbruik van jonge jongens door twee pastoors, dat ging een aantal magistraten te ver. Deze machtige mannen zorgden ervoor dat de daders nooit berecht werden.
Deze kwesties liepen hoog op en werden op landelijk niveau uitgevochten, in de krant (Algemeen Handelsblad, NRC, De Telegraaf), binnen justitie (OM) tot aan de Tweede Kamer toe. De toenmalige rooms-katholieke minister van justitie Goseling en diens hoogste ambtenaar, ook een rooms-katholiek, zagen kans om de affaire te dwarsbomen. De procureur-generaal uit Den Bosch zorgde ervoor, dat de werkwijze van de Osse marechaussees in een kwaad daglicht kwam te staan Er werd onder anderen - geheel ten onrechte bleek later - gesuggereerd dat deze groep militairen verdachten bij verhoren zou hebben mishandeld. Daarop werd deze groep tot hun eigen stomme verbazing volledig uit Oss weggehaald.
De beschreven voorvallen zijn zo bizar en veel omvattend, dat het boek boeit vanaf het eerste hoofdstuk. Het opgedeeld in vier grote delen. Het eerste beschrijft de opkomst en werkwijze van de bende van Toon de Soep, het tweede deel geeft weer hoe de marechaussee te werk ging en grote schoonmaak hield. In het derde deel lezen we hoe gestructureerd door de militairen de corruptie van ambtenaren en de seksuele uitspattingen van de pastoors in kaart wordt gebracht. In het vierde en laatste deel wordt met naam en toenaam aangegeven hoe magistraten uit alle macht probeerden rechtsvervolging te voorkomen. De lezer blijft verbijsterd achter na lezing van de manier waarop deze doofpotaffaire een politieke lading kreeg en uiteindelijk onopgelost bleef.
Martin Schouten (Apeldoorn, 1938) begon zijn journalistieke carrière bij het studentenblad Pharetra in Amsterdam. In 1965 verscheen zijn eerste boekje ‘De kogel door de kerk’ bij uitgeverij Bert Bakker. Hij werkte jarenlang achtereenvolgens bij Algemeen Handelsblad, Haagse Post, de Volkskrant en HP/De Tijd. Martin Schouten schreef meerdere boeken, waaronder Het Palingoproer (2012) en Billy en de president (2014).
De bende van Oss is verschenen in 2011 bij uitgeverij Just Publishers en is alleen nog tweedehands aan te schaffen, bijvoorbeeld via www.boekwinkeltjes.nl. Ook is via internet gemakkelijk een e-boekversie te koop.
Waardering:
Boekbespreking door Gerard van Os
email mijGepubliceerd: 14-08-2014